Báo cáo “Xây dựng Chiến lược Quản lý Nước Linh hoạt cho Lưu vực sông Thạch Hãn dựa trên khung CRIDA” tập trung phân tích các thách thức đối với tài nguyên nước tại tỉnh Quảng Trị trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Lưu vực sông Thạch Hãn giữ vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội nhưng đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng từ lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và suy thoái rừng đầu nguồn.

Hình 1: Lưu vực sông Thạch Hãn

Nghiên cứu áp dụng khung CRIDA – phương pháp tiếp cận có sự tham gia và từ dưới lên – nhằm xây dựng chiến lược quản lý nước trong điều kiện bất định. Phương pháp này tập trung xác định các vấn đề hiện tại, mục tiêu và ngưỡng tới hạn của hệ thống, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các kịch bản khí hậu dài hạn .

Kết quả đánh giá cho thấy hệ thống có mức độ dễ bị tổn thương cao. Khi lượng mưa giảm trên 20% và nhu cầu nước tăng, khả năng cấp nước nông nghiệp bị suy giảm đáng kể; trong khi mưa lớn gia tăng có thể gây vượt ngưỡng báo động lũ. Điều này đặt ra yêu cầu cần kết hợp các giải pháp “mạnh mẽ” và “linh hoạt” trong quản lý.

Hình 2 Quá trình thực hiện CRIDA

Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất các lộ trình thích ứng theo dạng “cây quyết định”, bao gồm: giải pháp “không hối tiếc” (phục hồi rừng, nâng cấp hạ tầng), giải pháp “mạnh mẽ” (xây dựng hồ chứa, đê điều) và giải pháp “linh hoạt” (chuyển đổi sản xuất, sinh kế thích ứng). Các giải pháp được kích hoạt theo các “điểm bùng phát” dựa trên diễn biến thực tế của hệ thống .

Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của thể chế hóa, huy động nguồn lực và thiết lập hệ thống giám sát – đánh giá liên tục. Cơ chế “học hỏi lặp” cho phép điều chỉnh chiến lược kịp thời theo dữ liệu thực tế.

Kết luận, khung CRIDA giúp chuyển đổi tư duy quản lý nước từ bị động sang chủ động thích ứng, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước và phát triển bền vững cho lưu vực sông Thạch Hãn.

- BM KTS&QLTT -