Vai trò của ngành Kỹ thuật tài nguyên nước trong phát triển năng lượng tái tạo
Dự án điện mặt trời trên kênh thủy lợi Ngàn Trươi (xã Vũ Quang, Hà Tĩnh) – mô hình đầu tiên tại Việt Nam – đã minh chứng rõ nét vai trò quan trọng của ngành kỹ thuật tài nguyên nước trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng xanh.
Kênh thủy lợi Ngàn Trươi là một phần quan trọng của công trình thủy lợi Ngàn Trươi – Cẩm Trang, một trong những dự án thủy lợi đa mục tiêu lớn nhất khu vực Bắc Trung Bộ. Công trình bao gồm hồ chứa nước Ngàn Trươi với diện tích ngập khoảng 40 km², có vai trò chính trong việc cung cấp nước tưới cho hàng chục nghìn hecta đất nông nghiệp, cắt lũ, phòng chống úng ngập, cấp nước sinh hoạt và phát triển nuôi trồng thủy sản cho các huyện miền núi tỉnh Hà Tĩnh.
Kênh được xây dựng kiên cố, đảm bảo dòng chảy ổn định suốt năm, tạo nền tảng vững chắc cho việc tận dụng đa mục tiêu như lắp đặt điện mặt trời.
Dự án được triển khai từ tháng 6/2025 trên đoạn kênh dài 564m với diện tích lắp đặt khoảng 7.500m², công suất hơn 1.000 kWp, đã phát lên lưới khoảng 500 MWh điện sau gần một năm vận hành.
Ngành kỹ thuật tài nguyên nước không chỉ dừng lại ở việc xây dựng, quản lý hệ thống kênh mương phục vụ tưới tiêu, chống úng ngập mà ngày nay còn là nền tảng quan trọng để tích hợp hạ tầng đa mục tiêu. Việc lắp đặt pin mặt trời trên lòng kênh đã tận dụng triệt để hạ tầng thủy lợi sẵn có, mang lại nhiều lợi ích vượt trội:
- Tiết kiệm tài nguyên đất: Không cần giải phóng mặt bằng lớn, giảm chi phí và tác động đến cộng đồng.
- Tăng hiệu suất năng lượng: Hơi nước từ kênh làm mát tự nhiên cho tấm pin, nâng cao hiệu quả phát điện.
- Bảo vệ tài nguyên nước: Giảm bốc hơi nước trên bề mặt kênh, góp phần tiết kiệm nước tưới.
- Kết hợp hài hòa: Đảm bảo dòng chảy thông suốt đồng thời khai thác tối đa bức xạ mặt trời (pin nghiêng 10 độ).
Theo chủ đầu tư, tiềm năng phát triển điện mặt trời trên các tuyến kênh thủy lợi tại Hà Tĩnh có thể đạt khoảng 630 MW. Đây là hướng đi mới, kết hợp năng lượng tái tạo với quản lý tài nguyên nước, thể hiện tính khả thi cao về kỹ thuật, kinh tế và môi trường.
Vai trò của các kỹ sư tài nguyên nước trong những dự án kiểu này là then chốt: khảo sát địa hình, thiết kế kết cấu chịu lực (khung thép, cọc khoan nhồi), đảm bảo an toàn thủy lợi và tối ưu vận hành. Mô hình này không chỉ góp phần vào an ninh năng lượng mà còn thúc đẩy phát triển bền vững, mở ra cơ hội nhân rộng trên toàn quốc.
Dự án Ngàn Trươi là minh chứng sống động rằng kỹ thuật tài nguyên nước chính là cầu nối quan trọng giữa hạ tầng truyền thống và tương lai xanh của Việt Nam.
-BMTL-